युद्धाबद्दलच्या गोष्टी ऐकायला खूपच मजा येते. पण युद्ध मानवी जीवनावर काय परिणाम करू शकतं या बद्दल जर जाणून घेतलं तर कुठल्याही प्रकारच युद्ध नको रे बाबा अशीच आपली भावना होईल.
आणि त्यात महायुद्धाबद्दलच्या कहाण्या ऐकल्या कि युद्ध नकोच अशीच बऱ्याच जणांनी भावना होईल. खासकरून पहिलं आणि दुसरं महायुद्ध याबद्दल जर सविस्तर माहिती घेतली तर आपल्याला वाटेल, का हि युद्ध लढली गेली, का इतका मानावसंहार झाला... युरोपातील अर्थव्यवस्था देशोधडीला लागल्या... लोकांची आयुष्य उध्वस्त झाली... जपानवर अणुबॉम्ब टाकल्या नंतर जे लोक वाचले ते तर आयुष्यभराठी अधू झाले, कोणी बहिरे झाले तर कोणाला व्याधी जडल्या... थोडक्यात युद्धाचे लोकांच्या आयुष्यावर दीर्घकालीन परिणाम झाले.
युद्धानंतर परत आयुष्य पूर्वपदावर आणण्यासाठी विविध देशांना शून्यातून तो देश उभा करावा लागला. 20 व्या शतकात तर अनेक देशांचा असा समज होता की युद्ध हे आपला भौगोलिक क्षेत्रफळ वाढवण्यासाठीचा एक उपायच होता. युद्ध करणं म्हणजे कुठलीतरी चांगली गोष्ट करण्यासारखं आहे असासुद्धा लोकांचा समज होता.
दुसऱ्या महायुद्धदारम्यान अनेक बलाढ्य राष्ट्र एकमेकांना भिडली... दोन गट तयार झाले, एकिकडे जर्मनी, इटली आणि जपान तर दुसरीकडे अमेरिका, इंग्लंड, सोव्हिएत रशिया इत्यादी... अश्याना मग मित्र राष्ट्र अस संबोधण्यात आलं.
इथे जो फोटो इथे दिसतोय तो एका तरुण रशियन सैनिकाचा आहे, हा मुलगा रशियन आहे. डावीकडचा फोटो हा 1941 ला टिपलेला आहे, त्यात तो कसा दिसतो हे आपल्यला कळू शकतं... एक प्रसन्न चेहरा, चेहऱ्यावर कुठलाही ताण नाही, आनंदी चेहरा...तर उजवीकडचा त्याचा फोटो हा 1945 ला टिपलेला आहे... दुसऱ्या फोटोत सुद्धा तोच आहे... भयाण चेहरा... युद्धाचं भीषण वास्तव ... 4 वर्ष युद्धात लढल्यामुळे युद्धाची दाहकता सांगणारा बोलका फोटो...डोळे खोल गेले आहेत, हतबलतेचे भाव, आणि चेहऱ्यावर एकप्रकारची भावनाशून्यता दिसते आहे.
महायुद्ध माणसाला काय बनवू शकतं, आयुष्य कुठल्या वळणावर नेऊन सोडू शकतं, याचं जीवंत उदाहरण म्हणजे या तरुणाचा युद्धा आधीचा आणि महायुद्धानंतरचा फोटो... एका अर्थाने आण्विक युद्धाचं भीषण वास्तव या दोन फोटोंमधल्या फरकातून लक्षात येईल... अर्थात युद्ध करणं ही कुठलीतरी चांगली गोष्ट आहे, असा समज आजकालचा नाहीये. युद्ध काय आणि कसं कोण्या व्यक्तीला आयुष्याच्या कुठल्या वळणावर नेऊन ठेवू शकतं जणू याबद्दल फरक सांगणारा हा फोटो. मृत्यूच्या खोल दरीतून जिवंत राहिलेल्या तरुणाचा हा बिफोर आणि आफ्टर फोटो...फक्त 4 वर्षाआधी चेहऱ्यावरून तरुण वाटणारा तरुण 4 वर्षानंतर त्याच्या चेहऱ्यावरून म्हातारा झाल्यासारखा दिसतो आहे, एवढा मूलभूत आणि भयानक बदल केवळ युद्धामुळे झाला आहे. मानवी मनावर आणि शरीरावर होणारे परिणाम युद्धामुळे कसे होतात त्याचं ज्वलंत उदाहरणच जणू...
-निखिल कासखेडीकर
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा