डॉझीअर रेस्क्यू ऑपरेशन!

 दहशतवाद हा जगाला आज नवीन राहिलेला नाही. ९/११ च्या हल्ल्यानंतर सगळे जग जागं झालं. भारतासारख्या देशाने दहशतवाद फार पूर्वीच काश्मीर च्या निमित्ताने पाहिलेला आहे. जगात आज अनेक विषय ज्वलंत आहेत, मग ते राजकीय असो अथवा आर्थिक किंवा सामाजिक. दहशतवाद हा विषय जवळपास या तीनही विषयांशी निगडीत आहे आणि त्याचा सामना नाईलाजाने सैनिकी कारवाईनेच करावा लागतो. यात अनेक जणांना आपले प्राण गमवावे लागतात. काही निरपराध लोकसुद्धा प्रसंगी मारले जातात. पण सैनिकी कारवाई हा शेवटचा पर्याय असतो.  

आता पर्यंत जगात अनेक सैनिकी कारवाया गाजल्या. त्यातल्या काही प्रसिद्ध पण झाल्या. यात दुस-या  महायुद्धातल्या कारवायांचा सुद्धा समावेश आहे. काही कारवाया शीतयुद्धात गाजल्या. काही मोजक्या कारवायांबद्दल सांगायचं झाल्यास ह्या सैनिकी कारवाया काही मिनिटांच्या होत्या, त्यातलीच एक म्हणजे डॉझीअर रेस्क्यू ऑपरेशन! इटलीच्या एलिट  म्हणजेच सर्वोत्तम कमांडोंच्या मदतीने केलेली अमेरिकेच्या नाटोस्थित एका सर्वोच्च सैनिकी अधिका-याला वाचवायची कारवाई. या एका विशेष युनिटने भाग घेतला. या युनिटचे नाव - इटालीअन अँटी टेरोरीस्त नुक्लिव ओपेरातीव सेन्ट्रल दि सिकुरेझ्हा (NOCS). यांना लेदरहेड कमांडो स्क़्वॅड असं पण म्हटलं जातं. लेदरहेड अश्यासाठी कि हे कमांडो लेदरची हेल्मेट्स घालतात. या सैनिकी कारवायीला विशेष असं काही नाव नाही.      

 अमेरिकेचा अपहरण झालेला सर्वोच्च सैनिकी अधिकारी ब्रिगेडीअर जनरल जेम्स डॉझीअर - एक अत्यंत लढवय्या आणि निष्णात सैनिक होता. अमेरिकेच्या दृष्टीने तो खरं तर हिरोच होता. व्हिएतनाम युद्धातील त्याच्या पराक्रमामुळे त्याला सिल्वर स्टार, ब्राँझ स्टार आणि पर्पल हार्ट या महत्वाच्या पदकांनी त्याचा गौरव केला होता. व्हिएतनाम मध्ये डॉझीअर ११ व्या आर्मर्ड कॅवालरी रेजिमेंट मध्ये मोठा पराक्रम गाजवून आला होता. पण त्याच्या वर व्हिएतनाम युद्धात मोठं हत्याकांड केल्याचे आरोप झाले आणि हेच त्याच्या अपहरणाचे कारण बनले.

 १७ डिसेंबर १९८१. काही रेड ब्रिगेडच्या सदस्यांनी डॉझीअरला वेरोना येथे असलेल्या नाटोच्या सदर्न कमांड मधून बोट ट्रंक मधून ७७ किलोमीटर पूर्वेला असलेल्या पाडूआला पकडून नेलं. त्याला मग हातकड्या ठोकून एका कॅम्पमधल्या पलंगाला अडकवून तंबूत ठेवलं.

इटालीयन पोलिसांनी मग धागेदोरे शोधण्याचा सपाटा लावला. रोम शहराच्या मध्यभागी लपलेल्या २ दहशतवाद्यांना पोलिसांनी पकडलं. याचा नंतर शोध घेण्यात आला आणि नंतर असं समजलं कि हे २ दहशतवादी अजून एका महत्वाच्या व्यक्तीचे अपहरण करणार होते. पोलिसांनी कारवाई सत्र असच पुढे चालू ठेवून रेड ब्रिगेडच्या शहरातल्या ३ महत्वाच्या ठिकाणांवर छापे घातले. ५ संशयित दहशतवाद्यांना त्याच सुमारास शहराच्या उत्तर भागातून पकडण्यात आले. आता हळू हळू मग पोलिसांना हेरांकडून टीप मिळायला लागल्या आणि पोलिसांना मग पाडूआतल्या एका वाय पिंदेमोंत रस्त्यावरच्या इमारतीवर संशय आला. इटालीअन हेरांनी मग कमांडो कारवाइच्या १२ तास आधी अचूक स्थळ शोधले. त्यावेळी एक योजना आखण्यात आली, आणि त्यात ठरवण्यात आले कि, हि कमांडो कारवाई रात्री करायची, पण यात मोठा अडथला असा होतं कि रात्री डॉझीअरला ओळखणार तरी कसा आणि त्यात तो मारला गेला तर? मग याच कारणामुळे हि वेळ रद्ध करण्यात आली आणि दुसरी योजना आखण्यात आली.

सैनिकी कारवाई अखेर पहाटे करण्याचे ठरले. वाय पिंदेमोंत रस्त्यावर ८० साध्या वेशातले पोलीस हळू हळू फिरायला लागले जणू काही हे रस्त्यावरचे लोक आपापल्या कामासाठी बाहेर पडले आहेत असे दृश्य तयार करण्यात आले. साधारण ११.३० च्या सुमारास एक बांधकाम मजुरांच्या वेशातले पोलीस पथक आले, त्यांच्या बरोबर त्यांनी बुलडोझर पण आणले होते म्हणजे गोळ्यांचा जरी आवाज झाला तरी ह्या बुलडोझर च्या आवाजामुळे तो काही कोणाला कळणार नाही. हळूहळू मग रस्त्यावरच्या नागरिकांना बाजूला हटण्यास सांगण्यात आले आणि पूर्ण रस्ता रिकामा केला. अश्यातच एक हिरव्या रंगाची रेस्क्यू स्क़्वॅड ला घेऊन जाणारी व्हॅन त्या नेमक्या इमारतीजवळ धाडण्यात आली. त्यातून मग मास्क घातलेले आणि काळ्या रंगाच्या एम १२ बंदुका घेऊन दहा कमांडो सावकाश उतरले. त्यातल्या एकाने सुपार्मार्केत कडून इमारतीकडे जाणारा रस्ता बंद केला. उरलेले ९ कमांडो दुस-या मजल्यावर कैदेत ठेवलेल्या डॉझीअरच्या दिशेने निघाले. हे कमांडो धडकन दार उघडून घुसले. या खोलीत एकूण रेड ब्रिगेडचे ५ दहशतवादी होते. त्यातला एकजण चमकला आणि मग त्याच्या कपाळावर कराटेची एक लाथ बसून खाली पडला. त्वरेने दुसरा दहशतवादी डॉझीअरच्या खोलीकडे गेला आणि त्याने डॉझीअरकडे पिस्तुल रोखून धरली, पण काही कळायच्या आतच एका इटालीअन कमांडोने बंदुकीच्या मागच्या भागाने त्याच्या हातातली पिस्तुल खाली पाडून त्याला जमिनी वर जोरात आपटवले, हा प्रकार बघून उरलेल्या तिघांनी मग घाबरुन जावून कुठलाही प्रतिकार न करता शरणागती पत्करली आणि ऑपरेशन फत्ते झाले.  

या ऑपरेशनचे वैशिष्ट म्हणजे एकसुद्धा बंदुकीची गोळी न झाडता, अत्यंत विद्युतगतीने म्हणजे फक्त ९० सेकंदात हे ऑपरेशन संपुष्टात आले.

- निखिल कासखेडीकर