काल सगळ्या आंतरराष्ट्रीय मिडीया वर एक दु:खद बातमी झळकून गेली. बातमी होती, एक व्यक्ती आणि त्याच्या पत्नीचा अमेरिकेतल्या न्यू जर्सीमध्ये कार अपघातात मृत्यू. ही व्यक्ती म्हणजे जॉन नॅश. जॉन नॅश बद्दल फारस लोकांना माहिती असण्याच कारण नाही. जॉन नॅश हे नाव मुळात अर्थशास्त्राशी निगडीत असलेल. तसंच गणितीय जगात सुद्धा हे नाव परिचित असेल. पण सामान्य माणसाला हे नाव नवीन आहे. आता हा जॉन नॅश कोण? असा काही लोकांना प्रश्न पडला असेल.
जॉन नॅश ही तशी असामान्य बुद्दीमात्तेची
व्यक्ती. त्यांच्या घरात पहिल्यापासून शिक्षणाला उत्तेजन देण्याचे वातावरण होते.
आई वडील दोघेही शिकलेले. सुरवातीला पिट्सबर्ग विद्यापीठात शिक्षण घेऊन मग जॉन
यांनी गणिताकडे आपली गाडी वळवली. त्याधी त्यांनी रसायनशास्त्राचे शिक्षण घेतले. मग
पुढे जाऊन प्रीन्स्टन या नामांकित विद्यापीठात प्रवेश घेतला आणि 'गेम थिअरी'
विकसित केली. याच त्यांच्या गेम थिअरीला अर्थशास्त्रातले 'नोबेल' मिळाले. हि गेम
थिअरी व्युव्हात्मक निर्णयाशी जोडली गेली आहे. या गेम थिअरीत दोन अत्यंत हुशार व
रॅशनल निर्णय घेणा-या व्यक्ती एकमेकांशी सहकार्य आणि संघर्षात्मक परीस्थितीत
कश्या वागतात व त्याचा एकमेकांवर काय परिणाम होतो याचे गणितीय स्वरुपात केलेले
विवेचन. ही झाली जॉन नॅश यांची औपचारिक ओळख.
जॉन नॅश यांना छिन्नमनस्कता
म्हणजेच Schizophrenia या विकाराने तरुण असतानाच
ग्रासले होते. पण तरीही जिद्द मनाशी धरून, आपल्या विकारांवर प्रसंगी दवाखान्यात
जाऊन मात केली. असं म्हणतात कि नॅश यांना 20 ते २५ वर्षे हा आजार होता. याच काळात
त्यांनी नवे नवे शोध लावले. वयाची तिशी उलटेपर्यंतच त्यांनी नवीन शोध लावून एक ठोस
अश्या स्वरूपाचे कार्य करून दाखवले. त्यांच्या जीवन पटावर आधारित 'A Beautiful Mind' हा हॉलीवूडचा चित्रपट खूप गाजला. या चित्रपटात त्यांची
भूमिका रसेल क्रो या हरहुन्नरी कलाकाराने केली होती. या चित्रपटाला मानाच्या ऑस्कर
पुरस्काराने गौरवण्यात आले. या चित्रपटात छिन्नमनस्कता हा विकार काय आहे याची
लोकांना जाणीव झाली. पण ह्या विकाराशी सामना करून आणि त्यात यशस्वी होऊन पुढे
विकारावर मात करून, तसेच आपल्या कामात नाविन्यपूर्णतेची भर घालून देणारे जॉन नॅश
ही कदाचित एकमेव अर्थतज्ञ व्यक्ती असेल.
नुकताच म्हणजे २०१५ सालचा
गणितातला आबेल पुरस्कार जॉन नॅश यांना मिळाला. भूमितीय संशोधनासाठी व त्यातील non linear partial differential
equation साठी त्यांना हा पुरस्कार मिळाला. आबेल पुरस्कार हा नॉर्वे च्या सरकारच्या
वतीने गणितात असामान्य योगदान देणार-या व्यक्तीला दिला जातो. हा पुरस्कार नील आबेल
या नॉर्वेजियन गणितज्ञाच्या नावाने दिला जातो. नॉर्वे सरकारने आबेल पुरस्कार २००१
सालापासून देण्यास सुरवात केली. आबेल पुरस्काराला गणितातला नोबेल पुरस्कार असं
संबोधला जातं, याचंं कारण म्हणजे तो मानाचा समजला जाणारा पुरस्कार आहे आणि तो त्या
तोडीच्या व्यक्तीला देणं म्हणजे त्याचा यथोचित सन्मान करण्यासारख आहे.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा