The Global Scenario

  23 मार्चला इजिप्तच्या सुएझ कालव्यात एव्हरग्रीन मरीन या तैवानच्या कंपनीचं एवर गिव्हन हे मालवाहू जहाज सुएझ कालवा पार करत असताना अडकून पडलं. ते जमिनीत रूतलं आणि ते अश्या पद्धतीने अडकून पडलं की दोन्ही बाजूनी येणार्‍या आणि जाणार्‍या मालवाहू जहाजांचा रस्ताच बंद झाला. यामुळे जलवाहतुकीवर परिणाम होऊन साधारणत: तीनशे मालवाहू जहाजं अडकून पडली आहेत. यामुळे खूप मोठं आर्थिक नुकसान जगाला झेलावं लागत आहे. तासाला 400 मिलियन डॉलर्स , तर दिवसाला 9.6 बिलियन डॉलर्स एवढं आर्थिक नुकसान होत आहे. 14 टग बोटी हे जहाज परत पाण्यात आणण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत , याचं कारण , ते जहाज मातीत रूतलं आहे. काही बातम्यांनुसार यामुळे संपूर्ण जलवाहतुकीबाबत प्रश्नचिन्ह उभं राहिलं आहे. याचं कारण असं आहे की , तज्ञांनी सांगितल्यानुसार सध्याच्या काळातली मालवाहू जहाज कमी कर्मचारी वर्ग , कमी जागेत खूप माल भरणे आणि कमी स्किल असलेला कर्मचारी वर्ग या सर्व गोष्टींमुळे जलवाहतुकीच्या क्षेत्रावर याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. ‘ एवर गिव्हन ’ या जहाजाबद्दल बोलायचं झाल्यास मालवाहू जहाजाचा कर्मचारी वर्ग हा भारतीय आहे . हे कर्मचार...

कतार या देशाबद्दल मागच्या पोस्टमध्ये पहिल्या भागात आपण जाणून घेतलं. यावरून कतारबद्दल अंदाज यावा हा हेतू आहे. याच्यापुढे जाऊन कतार आज जागतिक राजकारणात एक महत्वाचा दुआ बनला आहे, हे लक्षात येईल. आज आपण न्यूज चॅनेलवर पाहतो की तालिबानने अफगाणिस्तानवर पूर्ण कब्जा मिळवला आहे, तसंच अमेरिकेच्या तालिबानबरोबर वाटाघाटी झाल्या आणि दोहा करार अस्तित्वात आला. आखाती देशातल्या इतरही घडामोडीत कतारचं स्थान नक्की या सगळ्या घडामोडीत काय आहे, असा प्रश्न आपल्या सगळ्यांना पडू शकतो. कतार इतका महत्वाचा देश आज का बनला आहे, हे समजण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय घडामोडी अभ्यासाव्या लागतील. एक गोष्ट इथे स्पष्ट करायची म्हणजे आपण किंवा आपल्यापैकी बरेच जण सध्याच्या तालिबानने अफगाणिस्तानात सत्ता काबीज केल्या पासून या सगळ्यात मोठी चूक कोणाची असेल तर अमेरिकेची आहे, हे म्हणतो आहोत, आणि त्यातसुद्धा अमेरिकेचे सध्याचे अध्यक्ष जो बायडेंन यांची सगळ्यात मोठी भूमिका आहे, असं आपल्याला वाटतं आहे. पण हे अंशतः खरं आहे. बायडेंन यांनी अफगाणिस्तानातून सैन्य काढून घेतल्यामुळे तालिबान सत्तेवर आलं गोष्ट जरी खरी असली तरी, याचा दोष बायडेंन याना न दे...

  कतार हा पश्चिम आशियामध्ये स्थित असलेला देश... कतारच्या दक्षिणेला आहे सौदी अरेबिया, तर बाकी तीन बाजूनी कतार पर्शियन आखाताने वेढलेला आहे, तसंच बहरिनची सीमासुद्धा कतारला जाऊन मिळते. कतार हा आजच्या दिवशी म्हणजे 3 सप्टेंबर 1971 ला अधिकृतरित्या ब्रिटनकडून स्वतंत्र झाला. आज आपल्याला गम्मत वाटेल पण कतारच्या अधिकृत नागरिकांपेक्षा कतारमध्ये बाहेरून आलेल्या परकीय नागरिकांची संख्या ज्यास्त आहे, यात मुख्यतः नोकरदार वर्गाचा समावेश होतो. कतारमधल्या नागरिकांची संख्या जवळपास 3,00,000 एवढी आहे, तर बाहेरच्या देशांमधून कतारमध्ये कामासाठी वास्तव्यास असलेल्या नागरिकांची संख्या आहे 23,00,000... कतारमध्ये राजेशाही व्यवस्था आहे... साधारणतः 19व्या शतकापासून अल थानी कुटुंबाकडे या देशाची सत्ता आहे. सध्या थानी कुटुंबातले आठवे एमिर सत्तेवर आहेत. 1868 साली मोहम्मद बिन थानी यांनी ब्रिटिश सरकारबरोबर करार केला, त्यानुसार थानी कुटुंबाकडे देशाची सत्ता असेल असं स्पष्ट उल्लेख आहे. सध्याचे थानी कुटुंबातले, तामीम बिन हामाद अल थानी हे कतारचे राजे आहेत, त्यांनी त्यांच्या वडिलांकडून 2013 साली सत्ता हस्तगत केली. मागच्या का...

  काही घटना इतिहासात घडून त्यामुळे भूगोल बदलून जातो, आणि मग आज विचार केला तर लक्षात येतं की अश्या घडामोडी इतिहासात कश्या काय घडल्या असतील...कुठलही युद्ध हे मानवी इतिहासातलं सगळ्यात मोठं दाहक वास्तव आहे, जे त्यात्या काळानुसार बदलत गेलं, पण मानवसंहार होत राहिला, याला कारण म्हणजे माणूस प्राण्याची मानसिकता, अजून ज्यास्त प्रमाणात संपत्ती मिळवण्याची लालसा, या सर्व गोष्टी वारंवार घडल्यामुळे आणि शोषणाविरुद्ध आवाज उठवण्याचं साधन म्हणून, युद्ध, उठाव, बंडखोरी, यादवी या सगळ्या संकल्पना अस्तित्वात आल्या... जिथे मानवी हस्तक्षेप आहे तिथे संघर्ष अटळ आहे, मग तो साम्राज्यासाठी असो, किंवा मिळालेल्या भूभागापैकी असमाधानी राहून, संपत्तीची लालसा ठेवून, किंवा अधिकार गाजवण्यासाठी असो, एकच सत्य आपल्याला समोर वारंवार प्रत्ययास येतं ते म्हणजे, मानवी जीवनात संघर्ष अटळ आहे, तो साम्राज्यासाठी असो, किंवा जमिनीच्या तुकड्यासाठी असो, किंवा मग पैशासाठी असो... आधुनिक काळात मानव प्राण्याच्या इतिहासात आणि तो सुद्धा 20 व्या शतकात संघर्ष कुठं झाला असेल तर तो पहिलं महायुद्ध आणि दुसरं महायुद्ध यांच्या स्वरूपात झाला. 2 सप्टे...

  लिबिया मघरेब भागातला एक उत्तर आफ्रिकेतील देश... उत्तरेला भूमध्य समुद्र, पूर्वेला इजिप्त, तर दक्षिणेला चाड, आणि पश्चिमेला अल्जेरिया! ट्रिपोली ही लिबियाची राजधानी. तसं पूर्वी म्हणजे 1947 पर्यंत आधुनिक लिबिया हा देश इटालियन वर्चस्वाखाली होता. 10 फेब्रुवारी 1947 ला लिबिया स्वतंत्र झाला. 1969 ला लिबियाच्या इतिहासात महत्वाची घटना घडली. या घटनेमागे जी व्यक्ती होती ती पुढे जाऊन जागतिक इतिहासात म्हटलं तर विख्यात किंवा कुख्यात म्हणून प्रसिद्ध पावणार होती. इंग्रजी मध्ये त्याला कल्ट पर्सन्यालिटी अस म्हणू शकतो, इतका त्या व्यक्तीचा प्रभाव लिबियाच्या राजकारणावर पडणार होता. त्या व्यक्तीचं नाव म्हणजे कर्नल मुअम्मार गद्दाफी... हा गद्दाफी साधासुधा नव्हता... लहानपणापासूनच त्याला राजकारणाची आवड होती. त्याला अरब देश संघटित व्हावे आणि आपली छाप पाडावी असं त्याला वाटत होतं. तरुण असताना त्याने लिबियातल्या राजेशाही विरुद्ध आवाज उठवला. गद्दाफिने सैन्यात भरती होण्याचं ठरवलं. आणि तो सैन्य दलात गेला सुद्धा. 1 सप्टेंबर 1969 ला म्हणजे आजच्या दिवशी, फ्री युनिअनिस्ट ऑफिसर्स मूव्हमेन्ट असं स्वतःला म्हणणाऱ्या सिग्नल...

  रिपब्लिक ऑफ चायना म्हणजेच तैवान या छोट्या देशाच्या पहिल्या महिला अध्यक्ष, तसंच तैवानच्या सातव्या अध्यक्ष, महाकाय चीनला न जुमानंणाऱ्या, तैवानच्या गोलडा मायर, चीनविरुद्ध प्रखर भूमिका घेणाऱ्या, भारताबद्दल आस्था असणाऱ्या अश्या तैवानच्या पोलादी स्त्री म्हणजेच त्साई इंग वेन, यांचा आज वाढदिवस...त्यांचा जन्म 1956 सालचा... त्साई यांचं बालपण तैवानमधल्या तैपई इथं गेलं. त्यांना 6 भावंडं, एका चांगल्या कुटुंबातला त्यांचा जन्म... त्यांनी कायदा आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार या विषयात शिक्षण घेतलं. LLB त्यांनी नॅशनल तैवान युनिव्हर्सिटीतुन पूर्ण केलं, तर LLM कॉर्नेल लॉ स्कुल मधून पूर्ण केलं. पुढे त्या प्रसिद्ध अश्या लंडन स्कुल ऑफ इकॉनॉमिक्स मध्ये शिकल्या, आणि त्यांनी कायदा या विषयात युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन मधून डॉक्टरेट पदवी मिळवली... काही वर्षे त्यांनी सु चौऊ युनिव्हर्सिटी आणि नॅशनल चेंगची युनिव्हर्सिटी इथे कायदा विषयाच्या प्राध्यापक म्हणून काम केलं. पुढे जाऊन यांच्याजवळ असणाऱ्या कायद्याच्या ज्ञानामुळे, प्राविण्यामुळे त्यांना WTO मध्ये वाटाघाटी करण्यासाठी तैवानकडून अधिकृत व्यक्ती म्हणून पाठवण्यात आलं. ...

  जो माणूस अजूनही स्मार्ट फोन वापरत नाही, विकत घेतलेली जुनीच गाडी चालवतो, 1958 साली 31,500 डॉलरला घेतलेल्या जुन्याच घरात आजही राहतो आणि रोज ब्रेकफास्ट मॅक्डोनाल्ड्स मध्ये बर्गर आणि कोक पिऊन करतो, आणि ज्याचं रोजच्या ब्रेकफास्टचं बिल 3.17 डॉलरच्यावर नसत असा हा जगात राहूनही जगावेगळा असतो अश्या वॉरेन बफे यांचा आज वाढदिवस... बफे यांचा जन्म 1930 चा... स्थळ ओमाहा, नेब्रास्का या राज्यातला. वडील हॉवर्ड हे गुंतवणूक दलाल म्हणून काम करत होते, तसच चार वेळा अमेरिकी काँग्रेसमध्ये रिपब्लिकन पक्षाचे खासदार होते. वॉरेन बफे याना दोन बहिणी. बफेनी वयाच्या 11 व्या वर्षी आयुष्यातली पहिली गुंतवणूक केली. सिटीज सर्व्हिस या तेल कंपनीचे 3 शेअर प्रत्येकी 38 डॉलरला विकत घेतले. आणि 40 डॉलरला ते शेअर विकले, त्यांना प्रति शेअर 2 डॉलरचा फायदा झाला. जेंव्हा या सिटी कंपनीचे शेअर प्रति शेअर 200 डॉलर इतके झाले तेंव्हा आयुष्यातला गुंतावणुकीतला पहिला धडा शिकले तो म्हणजे गुंतावणूकदाराकडे प्रचंड पेशन्स पाहिजे. वयाच्या 6 व्या वर्षी बफेनी च्युइंग गम विकलं, तसाच पुढे जाऊन घरोघरी कोका कोलाच्या बाटल्या विकल्या. वयाच्या 13 व्या ...